Wystąpienie prezydenta USA Donalda Trumpa podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ, jego deklaracje dotyczące wojny Rosji przeciwko Ukrainie i konfliktu z Iranem, zatrzymanie w Polsce 17-latka podejrzanego o przygotowanie zamachu terrorystycznego, stanowisko Czech w sprawie zobowiązań NATO, obniżenie ratingu Polski przez Moody’s, spór w Unii Europejskiej dotyczący sankcji wobec Aliszera Usmanowa i Michaiła Fridmana, a także sytuacja w Cieśninie Ormuz i wzmacnianie ochrony litewskiej infrastruktury energetycznej.
Donald Trump w ONZ o zakończeniu wojny w Ukrainie i porozumieniu z Iranem
Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump wygłosił 22 września przemówienie podczas debaty generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku.
W trwającym około 37 minut wystąpieniu mówił o polityce zagranicznej swojej administracji oraz potrzebie zdecydowanego reagowania na państwa uznawane przez Waszyngton za zagrożenie.
Trump zadeklarował, że Stany Zjednoczone chcą doprowadzić do szybkiego zakończenia wojny w Ukrainie oraz osiągnięcia porozumienia z Iranem. W odniesieniu do wojny Rosji przeciwko Ukrainie stwierdził, że obie strony są zmęczone konfliktem i że porozumienie może zostać osiągnięte szybciej, niż obecnie się zakłada.
W sprawie Iranu amerykański prezydent również mówił o możliwości szybkiego osiągnięcia pokoju, choć nie przedstawił szczegółowych warunków potencjalnego porozumienia. Jednocześnie jego wystąpienie zawierało ostre ostrzeżenia wobec Teheranu.
Trump poruszył również temat sztucznej inteligencji. Sprzeciwiał się nadmiernym regulacjom tej technologii i podkreślał ambicję utrzymania przez USA pozycji światowego lidera w dziedzinie AI.
Krytycznie wypowiedział się także o Międzynarodowym Trybunale Karnym i części mechanizmów funkcjonowania organizacji międzynarodowych. Mówił również o dalszej presji na Kubę oraz walce z kartelami narkotykowymi.
Polskę podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ reprezentują prezydent Karol Nawrocki oraz minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski.
Po przemówieniu Trumpa Nawrocki zwrócił uwagę, że wojna w Ukrainie zajęła w wystąpieniu amerykańskiego prezydenta stosunkowo niewiele miejsca. Podkreślił jednak, że znaczenia amerykańskiego wsparcia nie należy oceniać wyłącznie na podstawie liczby słów poświęconych Ukrainie.
Sikorski zwrócił natomiast uwagę na zapowiedź Trumpa dotyczącą możliwości nakładania sankcji na państwa kupujące rosyjską ropę i gaz.
ABW zatrzymała 17-latka podejrzanego o przygotowanie zamachu
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymała 17-letniego Pawła G. S. z Siemianowic Śląskich. Nastolatek jest podejrzany między innymi o przygotowanie zamachu terrorystycznego.
Według śledczych potencjalnymi celami mogły być szkoła oraz meczet. Podejrzany został tymczasowo aresztowany na trzy miesiące.
Prokuratura przedstawiła mu trzy zarzuty. Najpoważniejszy dotyczy przygotowania zamachu terrorystycznego, w wyniku którego mogło zginąć wiele osób.
Śledczy twierdzą, że nastolatek miał planować zakup broni i wyposażenia wojskowego oraz zbierać informacje dotyczące działalności organizacji terrorystycznych.
W mieszkaniu zabezpieczono broń, materiały wybuchowe oraz przedmioty i materiały związane z symboliką nazistowską.
Według śledczych 17-latek miał być aktywny w grupach na Telegramie i Discordzie związanych ze środowiskami neonazistowskimi i ekstremistycznymi.
Sprawa jest częścią szerszego śledztwa dotyczącego radykalizacji młodych osób w internecie. ABW sprawdza również, czy za radykalizacją zatrzymanych mogły stać inne osoby pełniące funkcję inspiratorów lub inicjatorów.
Czechy deklarują realizację zobowiązań wynikających z art. 5 NATO
Premier Czech Andrej Babiš zapewnił, że jego państwo będzie wypełniało zobowiązania wynikające z artykułu 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, gdyby Polska lub inne państwo członkowskie NATO zostało zaatakowane.
Czeski premier odniósł się w ten sposób do dyskusji dotyczącej możliwego zaangażowania państw Sojuszu w przypadku ataku na jednego z jego członków.
Babiš zaznaczył jednocześnie, że nie ma obecnie informacji wskazujących na bezpośrednie zagrożenie atakiem rakietowym lub dronowym na Czechy. Polska znajduje się natomiast w innej sytuacji ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo wojny Rosji przeciwko Ukrainie.
Prezydent Czech Petr Pavel, były przewodniczący Komitetu Wojskowego NATO, również ocenił, że obecnie nie ma bezpośredniego ryzyka rosyjskiego ataku militarnego na państwo Sojuszu. Jednocześnie zwrócił uwagę na możliwość nasilania przez Rosję działań hybrydowych.
Czechy wzmacniają równocześnie własną obronę powietrzną. Państwo otrzymało cztery baterie izraelskiego systemu SPYDER, a Babiš wskazał rozwój obrony powietrznej jako jeden z priorytetów rządu.
Moody’s obniżyła rating kredytowy Polski
Agencja Moody’s obniżyła długoterminowy rating kredytowy Polski z A2 do A3. Jest to pierwsza obniżka polskiej oceny przez Moody’s od 2002 roku. Jednocześnie perspektywa ratingu została zmieniona z negatywnej na stabilną.
Moody’s uzasadniła decyzję pogorszeniem sytuacji finansów publicznych Polski.
Według prognoz agencji deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych może wynieść około 7 proc. PKB zarówno w 2026, jak i 2027 roku.
Dług publiczny ma według prognozy wzrosnąć z 59,7 proc. PKB w 2025 roku do 68,9 proc. PKB w 2027 roku.
Była wicepremier Jadwiga Emilewicz określiła obniżenie ratingu jako „żółte światło” dla polskiej gospodarki i mówiła o możliwym „twardym lądowaniu”.
Ministerstwo Finansów zwróciło natomiast uwagę na zmianę perspektywy ratingu z negatywnej na stabilną.
Minister finansów Andrzej Domański podkreślił, że polska gospodarka nadal szybko się rozwija. Zwrócił również uwagę, że po decyzji Moody’s rating Polski znajduje się obecnie na poziomie zbliżonym do ocen przyznawanych przez Fitch i S&P.
UE przedłuża sankcje wobec Rosji, a Usmanow i Fridman wypadają z listy
W Unii Europejskiej trwała dyskusja dotycząca sankcji wobec rosyjskich biznesmenów Aliszera Usmanowa i Michaiła Fridmana.
Obaj zostali objęci restrykcjami po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Sankcje obejmowały między innymi zamrożenie aktywów i zakaz wjazdu na terytorium UE.
Początkowo państwa członkowskie uzgodniły kompromis, w ramach którego Usmanow i Fridman mieli zostać wykreśleni z listy sankcyjnej, a restrykcje wobec niemal 3000 innych osób i podmiotów związanych z Rosją miały zostać przedłużone na dłuższy okres.
Ostatecznie jednak sytuacja rozwinęła się inaczej. Według aktualnych informacji UE przedłużyła sankcje wobec pozostałych osób i podmiotów, jednocześnie usuwając Usmanowa i Fridmana z listy sankcyjnej. Decyzja wywołała reakcje polityczne w części państw europejskich.
Obaj biznesmeni wcześniej kwestionowali nałożone na nich sankcje na drodze sądowej.
Iran sygnalizuje możliwość otwarcia Cieśniny Ormuz
Iran zadeklarował gotowość do ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz w ciągu siedmiu dni, jeśli Stany Zjednoczone zmniejszą presję militarną i zniosą blokadę irańskich portów. Informację przekazał Reutersowi wysoki rangą przedstawiciel władz Iranu.
Irańska delegacja przebywająca w Nowym Jorku w związku ze Zgromadzeniem Ogólnym ONZ ma mieć uprawnienia do prowadzenia rozmów dyplomatycznych ze Stanami Zjednoczonymi.
Informacje o możliwej deeskalacji wpłynęły na rynek ropy. 22 września cena ropy Brent spadła poniżej 100 dolarów za baryłkę, choć następnego dnia notowania ponownie zaczęły się zmieniać.
Przed obecnym kryzysem przez Cieśninę Ormuz przepływała około jedna piąta światowych dostaw ropy i skroplonego gazu ziemnego.
Ruch statków pozostaje jednak mocno ograniczony, a sytuacja na strategicznym szlaku jest niestabilna.
Dodatkowym czynnikiem wpływającym na rynek ropy było wznowienie działania saudyjskiego rurociągu East-West. Pozwala on transportować część ropy do portu Janbu nad Morzem Czerwonym z pominięciem Cieśniny Ormuz.
Litwa wzmacnia ochronę infrastruktury energetycznej przy granicy z Rosją
Litwa planuje budowę silnie zabezpieczonej stacji elektroenergetycznej Gire w pobliżu obwodu kaliningradzkiego.
Obiekt ma być chroniony między innymi przed atakami dronów z ładunkami wybuchowymi, sabotażem oraz próbami uszkodzenia infrastruktury krytycznej.
Wśród planowanych zabezpieczeń znajdują się wzmocnione ogrodzenia, podziemne czujniki oraz betonowe osłony chroniące najważniejsze urządzenia.
Stacja Gire ma być ważnym elementem projektu energetycznego Harmony Link łączącego Litwę i Polskę. To właśnie przez ten obiekt nowe połączenie ma zostać włączone do litewskiej sieci przesyłowej.
Litgrid zakłada, że projekt Harmony Link zostanie uruchomiony do końca 2030 roku.
Wzmocnienie ochrony jest związane z rosnącą uwagę poświęcaną bezpieczeństwu infrastruktury energetycznej w regionie Morza Bałtyckiego. Dodatkowe zabezpieczenia mogą zwiększyć koszt projektu o co najmniej 48 milionów euro.
Litwa i Polska zabiegają o większe finansowanie ze strony Unii Europejskiej, wskazując, że państwa wschodniej flanki nie powinny samodzielnie ponosić kosztów ochrony infrastruktury mającej znaczenie dla bezpieczeństwa całej wspólnoty.
Źródło: Kanał Otwarty