Dziś, 16 stycznia, 198. rocznica urodzin Romualda Traugutta – polskiego generała, ostatniego dyktatora powstania styczniowego.
Romuald Traugutt urodził się w 1826 roku w Szostakowie, na terenie obecnej Białorusi. W młodym wieku starał się dostać na studia, nie udało mu się jednak dopiąć swego. Wobec tego postanowił wstąpić do armii rosyjskiej i tam rozpocząć karierę.
Młody Traugutt, jako podoficer został wysłany na Węgry w czasie Wiosny Ludów i uczestniczył tam w tłumieniu powstania węgierskiego. Za ową kampanię został odznaczony Orderem Świętej Anny. Później uczestniczył również w wojnie krymskiej. W roku 1862 roku został zwolniony z armii z powodu ogólnie złej kondycji fizycznej.
Po wybuchu powstania styczniowego początkowo nie chciał się do niego przyłączyć, później jednak uległ namowom i od kwietnia 1863 roku dowodził oddziałami powstańczymi. W czasie walk powstańczych poznał i zaprzyjaźnił się z Elizą Orzeszkową, która pomogła mu później przedrzeć się do Warszawy. 15 sierpnia Traugutt został awansowany na generała i wysłany do Paryżu w celu uzyskania poparcia dla powstania, wobec niepowodzenia misji wrócił do kraju. 18.października został mianowany dyktatorem powstania.
Traugutt próbował zreformować siły powstańcze, przekształcając je z małych oddziałów partyzanckich w duże korpusu. Starał się też w miarę możliwości o zwiększenie ilościowe i jakościowe ich uzbrojenia. Wprowadzał wojskową dyscyplinę i karność w oddziałach. Starał się również walczyć o przyciągnięcie chłopów do powstania, nakazując jak najszersze kolportowanie uchwał o uwłaszczeniu.
1 kwietnia 1864 roku Romuald Traugutt został aresztowany przez carskie władze wraz z większą częścią swoich współpracowników. Wyrok mógł być tylko jeden, zwłaszcza z powodu dawnej służby w wojsku rosyjskim. Traugutt został skazany na karę śmierci, wyrok wykonano 5 sierpnia.
Źródło: Konsulat Generalny RP w Łucku