W kwietniu 2025 roku rozpocznie się ekshumacja szczątków polskich ofiar rzezi wołyńskiej pochowanych w dawnych Puźnikach na Ukrainie. Fundacja Wolność i Demokracja, która w 2023 roku zidentyfikowała miejsce pochówku, uzyskała zgodę władz ukraińskich na prowadzenie prac archeologicznych i badań szczątków.
Puźniki, znajdujące się niedaleko Tarnopola, stały się miejscem tragedii w lutym 1945 roku, kiedy ukraińscy nacjonaliści zamordowali około 80 polskich mieszkańców wsi. Ekshumacje mają na celu ustalenie tożsamości ofiar, których szczątki odnaleziono w zbiorowej mogile w pobliżu dawnego cmentarza.
Badania nad tożsamością ofiar
Wiceszef Fundacji Wolność i Demokracja, Maciej Dancewicz, poinformował, że szczątki po wydobyciu zostaną poddane szczegółowym badaniom przez polskich archeologów i antropologów. „Pobieramy materiał genetyczny od potomków ofiar, a na miejscu pochówku zostaną przeprowadzone dalsze analizy” – zaznaczył Dancewicz w rozmowie z RMF FM.
Po zakończeniu badań planowane są ponowne pochówki ofiar oraz stworzenie miejsca pamięci, które będzie przypominało o wydarzeniach sprzed niemal 80 lat.
Przełom w relacjach polsko-ukraińskich
Decyzja o rozpoczęciu ekshumacji została ogłoszona pod koniec listopada 2024 roku podczas wspólnej konferencji prasowej ministrów spraw zagranicznych Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy. Zniesiono wówczas moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar konfliktów, obowiązujące od 2017 roku.
Premier Donald Tusk określił to wydarzenie jako „przełom” w kwestii ekshumacji. „Jest decyzja o pierwszych ekshumacjach polskich ofiar UPA. Dziękuję ministrom kultury Polski i Ukrainy za dobrą współpracę. Czekamy na kolejne decyzje” – napisał premier na platformie X.
Historia zakazu i jego zniesienia
Zakaz poszukiwań i ekshumacji został wprowadzony w 2017 roku przez ukraiński Instytut Pamięci Narodowej po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach. W ostatnich latach temat ten był przedmiotem intensywnych negocjacji między Warszawą a Kijowem. Ukraina zadeklarowała w listopadzie 2024 roku, że nie ma żadnych przeszkód do prowadzenia prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych na jej terytorium zgodnie z lokalnym prawodawstwem.
Ekshumacje w Puźnikach są nie tylko ważnym krokiem w stronę upamiętnienia polskich ofiar, ale także symbolem zbliżenia i współpracy polsko-ukraińskiej w trudnym procesie rozliczania wspólnej historii.
Źródło: www.rmf24.pl
Autor: Krzysztof Zasada