19 kwietnia 2025 roku obchodziliśmy 82. rocznicę wybuchu Powstania w Getcie Warszawskim – pierwszego miejskiego zrywu zbrojnego w okupowanej Europie i największego aktu oporu Żydów wobec niemieckiego okupanta podczas II wojny światowej.
Heroizm bez szans na zwycięstwo
Powstanie rozpoczęło się 19 kwietnia 1943 roku, gdy około 850 żołnierzy Waffen-SS wkroczyło do getta warszawskiego, napotykając zbrojny opór ze strony żydowskich bojowników. Pomimo braku szans na zwycięstwo, powstańcy walczyli o godność i człowieczeństwo. Marek Edelman, jeden z przywódców powstania, mówił: „Są takie piękne słowa: godność, człowieczeństwo. Tego broniliśmy”.
Uroczystości rocznicowe
Główne obchody odbyły się przy Pomniku Bohaterów Getta na warszawskim Muranowie, gdzie zgromadzili się przedstawiciele społeczności żydowskiej, kombatanci, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, przedstawiciele władz oraz mieszkańcy stolicy. Po uroczystości uczestnicy wzięli udział w Marszu Pamięci, odwiedzając miejsca związane z powstaniem, takie jak Bunkier Anielewicza czy Umschlagplatz.
Akcja Żonkile 2025
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN zorganizowało kolejną edycję akcji społeczno-edukacyjnej #ŁączyNasPamięć. Żółty żonkil, symbol pamięci o powstaniu, był rozdawany w szkołach, bibliotekach i instytucjach kultury w całej Polsce. W ramach obchodów odbyły się również spacery tematyczne, pokazy filmowe oraz dyskusje poświęcone odwadze i historii powstania.
Świadectwo ostatniego powstańca
Michael Smuss, ostatni żyjący uczestnik powstania, w wieku 99 lat wciąż dzieli się swoimi wspomnieniami. „Dziękuję Bogu, że mnie ocalił. Wyciągnął mnie stamtąd z jakiegoś powodu – żebym mógł opowiadać ludziom o tym, co się wydarzyło” – mówił w wywiadzie.
Pamięć jako zobowiązanie
- rocznica Powstania w Getcie Warszawskim to nie tylko upamiętnienie heroicznego zrywu, ale także przypomnienie o uniwersalnych wartościach: odwadze, godności i człowieczeństwie. To lekcja historii, która wciąż pozostaje aktualna i inspiruje kolejne pokolenia do refleksji nad przeszłością i odpowiedzialnością za przyszłość.