Dziś, 9 lipca, 95.rocznica śmierci Juliana Fałata, jednego z najwybitniejszych polskich akwarelistów, przedstawiciela realizmu i impresjonistycznego pejzażu, a także rektora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w latach 1895–1909.
Przyszedł na świat 30 lipca 1853 roku w Tuligłowach (obecnie wieś na Ukrainie w obwodzie lwowskim), jako syn wiejskiego organisty. Stronił od edukacji, kilkakrotnie rezygnował z nauki w gimnazjum. W 1869 roku zapisał się do Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie – z powodu braku odpowiednich funduszy na farby olejne – zainteresował się malarstwem akwarelowym. Po studiach zatrudnił się jako rysownik podczas prac archeologicznych prowadzonych w majątkach Stanisława Krzyżanowskiego, podróżował po Wołyniu i Podolu, odwiedzał okolice Lwowa, a następnie został zatrudniony w pracowni architekta Feliksa Gąsiorowskiego w Odessie. Za jego namową zdecydował się także na kolejne studia, najpierw w Zurychu, a potem w Monachium, jednak w 1874 roku wrócił do Szwajcarii i podjął pracę jako rysownik przy budowie kolei żelaznej.
Kolejne lata jego życia naznaczone były licznymi podróżami – m.in. wyjechał na rok do Rzymu, kolejny rok spędził w Hiszpanii, wybrał się w podróż dookoła świata. W latach 1886–1895 pracował na dworze cesarza Wilhelma II w Berlinie, co – w połączeniu z bywaniem w towarzystwie – pozwoliło mu w końcu rozpocząć karierę cenionego twórcy. Jego prace zaczęto doceniać na wystawach w Berlinie, Monachium i w Wiedniu, a w kwietniu 1895 został dyrektorem krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, którą zreformował i doprowadził do zmiany statusu uczelni i uzyskania przez nią tytułu Akademii. W 1900 roku Julian Fałat ożenił się z Włoszką Marią Luizą Comello Stuckenfeld, z którą miał troje dzieci. W 1902 roku zbudował willę z pracownią w Bystrej. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zamieszkał w Toruniu i włączył się w odbudowę polskiego życia kulturalnego.
Zmarł 9 lipca 1929 roku w Bystrej i został pochowany na tamtejszym cmentarzu. Muzeum Juliana Fałata również znajduje się w Bystrej, w zabytkowej willi artysty.
Część jego prac została skradziona podczas II wojny światowej m.in. z warszawskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Obrazy „Naganka na polowaniu w Nieświeżu” oraz „Przed polowaniem w Rytwianach” zostały zidentyfikowane w 2006 roku na aukcjach w Nowym Jorku, a dzięki współpracy polskiego ministerstwa kultury i amerykańskich służb federalnych zostały rewindykowane do Polski w 2011 roku i przekazane do Muzeum Narodowego w Warszawie. Obrazy Juliana Fałata można oglądać m.in. w Muzeach Narodowych w Warszawie, Krakowie i Poznaniu, Muzeum Śląskim w Katowicach i Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej, którego oddziałem jest „Fałatówka” w Bystrej. Dzieła Fałata znajdują się również w muzeach poza granicami kraju, m.in. w Lwowskiej Narodowej Galerii Sztuki.
Źródło: Konsulat Generalny RP w Łucku